Defence for Children en inclusief onderwijs

Kinderrechtenrubriek

In deze rubriek besteedt kinderrechtenorganisatie Defence for Children gedurende het schooljaar aandacht aan verschillende ontwikkelingen met betrekking tot kinderrechten en onderwijs.

Recht op onderwijs voor ieder kind

Jantine Walst - september 2021
De zomervakantie is voorbij en de scholen gaan weer open. De meeste kinderen gaan terug naar een school waar zij zorg en ondersteuning op maat ontvangen. Dit geldt echter niet voor iedereen. Een groot aantal kinderen staat aan de zijlijn en krijgt geen passend onderwijsaanbod. Hierdoor zitten zij soms zelfs noodgedwongen thuis. Dit is niet in lijn met internationale VN-Verdragen. Ieder kind heeft recht op onderwijs in een inclusief onderwijssysteem waarin het belang van het kind voorop staat en waarin kinderen samen kunnen leren en spelen.

Geen plek

Voor veel kinderen is nog altijd geen plek in het huidige onderwijssysteem. Het is zorgelijk dat zij niet de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben en daardoor niet tot leren komen. In het onderwijsveld is de afgelopen jaren een ontwikkeling gaande richting inclusief onderwijs; steeds meer scholen hebben als doelstelling om elk kind dat bij hen wordt aangemeld te accepteren en steeds meer scholen zoeken naar verbinding in plaats van uitsluiting. Helaas lopen zij hierbij tegen een behoorlijk aantal drempels aan. Deze drempels worden opgeworpen door de Nederlandse wet- en regelgeving die nog altijd niet in lijn is met de verplichtingen uit het VN-Kinderrechtenverdrag en het VN-Verdrag Handicap. Dit maakt het niet altijd eenvoudig voor scholen om inclusief onderwijs te bieden.

Kinderrechtenkader: wat staat er in de Verdragen?

Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (VN-Kinderrechtenverdrag) vormt samen met het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (VN-Verdrag Handicap) de basis voor het internationale kinderrechtenkader omtrent onderwijs. Het onderwijs moet volgens het VN-Kinderrechtenverdrag gebaseerd zijn op gelijke kansen en gericht op een zo volledig mogelijke ontplooiing van de persoonlijkheid, talenten en geestelijke en lichamelijke vermogens van het kind. Op grond van het VN-Verdrag Handicap hebben kinderen met een beperking recht op onderwijs in een inclusief onderwijssysteem. Dit betekent dat de nationale overheid moet zorgen voor een systeem waarin kinderen in beginsel samen naar een school in de buurt gaan en daar zorg en ondersteuning op maat ontvangen.

Het VN-Verdrag Handicap en het VN-Kinderrechtenverdrag hebben een holistisch karakter. Dit betekent dat alle rechten uit deze verdragen in samenhang worden gezien. Het recht op onderwijs staat onder andere in relatie tot artikel 3, 6 en 23 van het VN-Kinderrechtenverdrag. Artikel 3 van het VN-Kinderrechtenverdrag bepaalt dat het belang van het kind de eerste overweging moet vormen bij alle maatregelen die betrekking hebben op een kind. Het belang van het kind wordt door middel van de andere kinderrechten geconcretiseerd. Uit artikel 6 van het VN-Kinderrechtenverdrag volgt dat ieder kind het recht heeft om zich zo optimaal mogelijk te ontwikkelen.

Artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag en artikel 7 lid 3 VN-Verdrag Handicap bepalen dat ieder kind het recht heeft om zijn mening te geven over alle zaken die hem aangaan.
Naar deze mening dient serieus te worden geluisterd en er dient een passend gewicht aan te worden toegekend in overeenstemming met de leeftijd en de rijpheid van het kind.

Het VN-Kinderrechtenverdrag besteedt bijzondere aandacht aan kwetsbare groepen kinderen die belemmeringen ervaren om op dezelfde wijze als hun leeftijdsgenoten van hun rechten te genieten. Voor kinderen met een beperking is in artikel 23 VN-Kinderrechtenverdrag uitdrukkelijk bepaald dat zij recht hebben op toegang tot het onderwijs. Het VN-Kinderrechtencomité, toezichthouder op de naleving van het VN-Kinderrechtenverdrag, geeft in General Comment nummer 9 een toelichting op artikel 23 VN-Kinderrechtenverdrag. In deze toelichting geeft het Comité aan dat inclusief onderwijs het doel van onderwijs aan kinderen met een beperking moet zijn.

Kinderrechtenhelpdesk Defence for Children

Op de Kinderrechtenhelpdesk van Defence for Children werken juristen die goed op de hoogte zijn van de nationale wet- en regelgeving en het beleid ten aanzien van kinderen in Nederland. Zij beschikken over gedegen kennis van de inhoud van het VN-Kinderrechtenverdrag en andere relevante internationale wet- en regelgeving.

Logo van Defence for Children

In het kader van de samenwerking met het Platform Naar Inclusiever Onderwijs is de Kinderrechtenhelpdesk verder opengesteld voor juridische vragen van schoolbesturen/scholen, samenwerkingsverbanden en andere onderwijsorganisaties.

Voor wie en wat voor vragen?

Het Platform Naar Inclusiever Onderwijs krijgt veel vragen over het juridisch kinderrechtenkader met betrekking tot inclusief onderwijs. Denk hierbij aan vragen over de toegang tot onderwijs, thuiszitters en inclusief onderwijs. Regelmatig wordt de vraag gesteld hoe er voor gezorgd kan worden dat een kind met een beperking in het regulier onderwijs kan blijven.

Wat biedt Defence for Children?

De juristen van de Kinderrechtenhelpdesk hebben contact met de onderwijsjuristen van Verus en VOS/ABB, beide lid van het Platform. Defence for Children biedt een kinderrechtelijk perspectief in vragen die bij de onderwijsjuristen van Verus en VOS/ABB binnenkomen en worden voorgelegd aan de Kinderrechtenhelpdesk.

Defence for Children kan daarnaast ook zelfstandig zaken oppakken die via het Platform naar de Kinderrechtenhelpdesk worden doorverwezen indien het een kinderrechtelijk vraagstuk betreft, bijvoorbeeld als de kinderrechten van een kind in het geding zijn.
Per individuele zaak geven de medewerkers juridisch advies. Ook neemt Defence for Children contact op met betrokken instanties en organisaties, om zo het verschil voor kinderen te maken.

De medewerkers van Defence for Children geven juridisch advies gebaseerd op huidige wet- en regelgeving, maar toetsen tegelijkertijd ook aan relevante internationale verdragen zoals het VN-Kinderrechtenverdrag en het VN-Verdrag Handicap.

Publicaties Defence for Children

In samenwerking met In1school heeft Defence for Children studies en artikelen gepubliceerd over inclusief onderwijs in relatie tot mensenrechten. Deze publicaties zijn op onze website beschikbaar.

Naar top van de pagina